SPOEDCURSUS VOOR FUTUREPROOF JEUGDHULPVERLENERS

Van CGI-I tot nano-t

WAT MOET JE ERMEE?

Als er één ding duidelijk is aan het beroep van jeugdhulpverlener in de toekomst, is het dat níks duidelijk is. Want waarom is e-health straks niet meer weg te denken? En hoe gaan de ontwikkelingen rond nanotechnologie effect hebben op jongerenwelzijn? Denk niet dat alle technologische en digitale ontwikkelingen aan de deur van de jeugdhulp voorbij zullen gaan. Dus: vlieg mee naar het jaar 2030 en laat je bijspijkeren als futureproof jeugdhulpverlener.

Samen Toekomst Maken

Professionals uit het gehele jeugddomein werkten samen en maakten van de tweede editie van Samen Toekomst Maken een fantastische dag, dit keer buitengewoon goed online georganiseerd. JONG volgde de hele dag diverse talks en zette de belangrijkste toekomstthema’s voor je op een rij.

Wil je er de volgende keer zelf bij zijn? Meld je dan op de site www.samentoekomstmaken.nl. Hier vind je ook alle presentaties van de sprekers van de afgelopen editie.

Het ABC van de toekomst

Wil jij als jeugdhulpverlener van de toekomst ook kunnen meepraten over de laatste ontwikkelingen? Dit abc’tje kwam voorbij tijdens het event Samen Toekomst Maken.

A

AFSTANDISEREN
Afstand nemen van je werk en werkwijze

Oftewel: als je te dichtbij staat, word je blind voor wat er gaande is. Veel hulpverleners zijn alleen bezig met het verbeteren van bestaande producten en diensten. Maar de echte vernieuwingen vinden plaats buiten je comfort zone.

AFSTANDISEREN
Afstand nemen van je werk en werkwijze

Oftewel: als je te dichtbij staat, word je blind voor wat er gaande is. Veel hulpverleners zijn alleen bezig met het verbeteren van bestaande producten en diensten. Maar de echte vernieuwingen vinden plaats buiten je comfort zone.

C

CGI-I
Computer Generated Influencer-Instagram

Oftewel: virtuele influencers op social media. Voorbeeld: Lil Miquela op Instagram (@lilmiquela)

D

DIGITAL CAMOUFLAGE
Je gezicht zo camoufleren dat je onherkenbaar bent voor gezichtsherkenningssoftware

Oftewel: met een paar strepen en kleuren op je gezicht kun je niet meer herkend worden door camera’s op straat en in gebouwen.

E

E-HEALTH
Het gebruik van informatie- en communicatie­technologie ter ondersteuning of verbetering van de gezondheid(szorg)

Oftewel: digitale toepassingen in de zorg. Patiënten en artsen kunnen via de computer diagnoses stellen, uitslagen communiceren en informatie uitwisselen.

I

INSIDEABLES
Elektronica die we in de toekomst onder onze huid zullen dragen

Oftewel: devices die je nu nog in je hand hebt, worden straks wearables en daarna insideables.

N

NANOTECHNOLOGIE
De techniek die het mogelijk maakt te werken met deeltjes in de ordegrootte van nanometers

Oftewel: een schaal van grootte die net boven die van atomen ligt. Een criterium is dat een structuur op zijn minst één dimensie minder dan 100 nanometer groot is.

P

PHANTOM DRIVER
bestuurder van een voertuig op afstand

Oftewel: bestuurders in een control room die af en toe zelfbestuurbare voertuigen overnemen.

S

SESAME CREDIT
De Chinese social credit-scoring service

Oftewel: Chinese burgers kunnen punten winnen en verliezen door hun sociale gedrag in het openbare leven.

De jeugdhulp­verlener van de toekomst werkt met:

EMO-MONITORS

Risicojongeren traceren met emo-app

Preventie in de jeugdhulp is misschien wel de beste jeugdhulp. Maar hoe signaleer je het ontstaan van een depressie bij jongeren als hun ouders dat niet in de gaten hebben? En hoe benader je deze generatie op een effectieve manier? Hoogleraar Loes Keijsers neemt ons mee met het ontstaan van een app voor jongeren, gericht op zelfmonitoring van emoties.

“Er zijn 101 redenen waarom jongeren het moeilijk vinden over hun emoties te praten: schaamte, geen zin, niet cool. Daardoor zijn we als volwassenen vaak te laat en laten we kansen op preventie of vroege behandeling onbenut. Tegelijk is het nogal lastig om jongeren te bereiken, want wat vinden zij vooral cool? Vooral hun vrienden en hun smartphone. Jongeren willen best wel dingen, maar andere dingen dan volwassenen, denk aan de wereldwijde populaire challenges op social media. Kortom: preventie moet ‘puberproof’ zijn, effectief en veilig qua privacy.

Met een interdisciplinair team ontwikkelden wij een interactieve tool waarmee we jongeren benaderen via hun eigen belevingswereld: de app Grow it!. Deze is ontwikkeld samen met de kinder- en jeugdpsychiatrie van het Erasmus MC, veel collega’s en studenten, met jongeren zelf én met game-developers. Met de app bouwen jongeren samen aan een team-boom. Je kunt punten scoren met challenges, zoals ‘Stuur een kaartje naar iemand die het nodig heeft’ of ‘Maak een foto van een kip’. Dat slaat aan bij de 850 kinderen die inmiddels de app gespeeld hebben in het kader van onderzoek. Maar wat vooral de kracht is, zijn de emotie-vragen. We vragen de spelers vijf keer per dag om aan te geven hoe ze zich voelen. En zo kregen we een nauwkeurig inzicht in de emoties van kinderen. Deze Experience-sampling data gaan ons helpen bij de vraag ‘Wie is of wordt depressief?’ We zijn nog in de onderzoeksfase, maar uiteindelijk kunnen we die data vertalen naar individuele modellen. En jongeren helpen meer plezier te krijgen op een dag.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?

Loes Keijsers
Erasmus Universiteit

Prof. Keijsers is hoogleraar orthopedagogiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze bestudeert normale en afwijkende ontwikkelingen van jongeren en hoe ouders en sociale media bijdragen aan emotioneel welbevinden. Ze werkt mee aan nieuwe onderzoeksmethoden zoals Experience-sampling en weet als expert hoe je jongeren actief betrekt bij onderzoek en design van interventies.

How to…
connectie maken met pubers

Keijsers heeft met haar onderzoeksgroep inmiddels aardig wat ervaring in het ontwerpen van wetenschappelijke studies en apps voor emotie-monitoring voor pubers. Profiteer van haar learnings!

1

PRAAT MET PUBERS

“Als je wil weten hoe je een puber bereikt, wat jongeren motiveert en wat hen afschrikt: vraag het aan jongeren in focusgroepen. Maak het informeel en luister echt. Laat ze meedenken; niet één keer, maar in elke fase van het (ontwerp)proces. Vinden ze leuk! En het maakt de kwaliteit van je producten beter.”

2

DOE ALSOF JE 14 BENT

“Verplaats je in de belevingswereld van jongeren. Google bijvoorbeeld eens je eigen huisartspraktijk. En probeer daar maar eens te kijken wat je moet doen als je een puber bent en je voelt je depressief. Kun je dat vinden? Welk advies komt eruit? Zit je daar als 14-jarige op te wachten? Een zeer leerzaam proces. Kijk maar eens of je daaruit komt.”

3

Integreer de game-factor

“Niet dat het nou het antwoord is op alles, maar met gamification kun je jongeren zeker op een andere manier bereiken. Spel is leuk, voor jong en oud. Het motiveert om nieuwe dingen te leren en door te gaan met een interventie.”

4

Wees daar waar jongeren zijn

“Jongeren gaan uit zichzelf niet zo graag naar jeugdhulpverleners. Dus zul je preventie vanuit een andere hoek moeten aanpakken. Letterlijk. Een goede samenwerking met de plekken waar jongeren zijn is essentieel, bijvoorbeeld sportscholen. Maar let op: zodra je je aanpak gaat formaliseren, schrikt het jongeren meteen weer af. Dus keep it cool.”

De jeugdhulp­verlener van de toekomst werkt met:

E-HEALTH

Blend it met e-health

Zeker in deze coronatijden is e-health op sommige momenten een uitkomst. Maar e-health gaat natuurlijk verder dan een online meeting met ouders of jongeren. Ambulant gezinsbegeleider Leonie Spijkerboer breekt een lans voor een combinatie van e-health en traditionele jeugdhulp: blended hulpverlening.

“Wij werken bij Fornhese met e-health en een cliëntportaal van Karify. Ambulantisering is aan de orde van de dag, digitaal werken ondersteunt dit. Dit is alleen voor volwassenzorg (ggz centraal-breed), niet voor Fornhese (kind en jeugd). Met een cliëntportaal leggen we meer regie bij de ouders en jongere: iedere cliënt krijgt bij de start een uitnodiging voor het cliëntportaal. Ook biedt het portaal ons de kans om AVG-proof te werken. Uiteindelijk willen we hiermee de wachttijd anders invullen en op den duur terugdringen, een voordeel van e-health.

Onze ervaringen met e-health tot nu toe zijn voorzichtig positief. Zo zijn we als behandelaar en cliënt flexibeler, bijvoorbeeld in het betrekken van de ouders bij de therapie: het scheelt natuurlijk in reizen en organiseren van een meeting. Tegelijk heeft een combinatie van face-to-face en online-contact de voorkeur. Want wat ook gebeurt: jongeren geven aan dat ze online makkelijker dingen kunnen vermijden, hun gevoelens kunnen verbergen. Daarom zien wij vooral heil in blended jeugdhulp.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?

Leonie Spijkerboer
Fornhese

Spijkerboer werkt als Intensief
Ambulant Gezinsbegeleider bij Fornhese. Sinds april 2020 is ze ook coördinator van het netwerk Innovatie en Digitalisering van Fornhese/Emerhese. Ze is nadrukkelijk op zoek naar manieren om samen te werken op het gebied van e-health.

TIPS & TRICKS

Deze vaardigheden hebben jeugdhulpverleners volgens Spijkerboer nodig om met e-health te kunnen werken.

1

Digitale/technische kennis

“Verdiep je in software-programma’s: hoe werken ze, hoe maak je online verbinding, waar regel je beeld en geluid?”

2

Snel schakelen

“Benoem wat je bij de jongere ziet gebeuren op je scherm, net als wat je in de behandelkamer zou doen.”

3

Omdenken

“‘Als je focust op resultaat, zul je niet veranderen; als je focust op verandering, zul je resultaat zien’, een mooie uitspraak van Training & Coachingsbedrijf OmDenken. Ik sta er vierkant achter.”

4

Lef

“Het is best spannend om met e-health te beginnen. Een tip hierbij: deel met de jongere dat het voor jou óók nieuw is.”

5

Voorbereiding

“Neem voldoende tijd voor de voorbereiding van een e-health-sessie, zodat je weet dat alles werkt en alle materialen klaarliggen. Eventueel ook samen met de cliënt bij de start, door samen te bespreken of alles goed werkt/zichtbaar is, zodat er tijdens de sessie geen ongemakkelijkheden in de weg zitten.”

6

Aandacht voor privacy-borging van jongeren en ouders:

“In de behandelkamer is de privacy van de cliënt gewaarborgd, maar hoe is dit thuis? Luisteren andere kinderen of ouders niet stiekem mee? Heb hier aandacht voor.”

De jeugdhulp­verlener van de toekomst werkt met:

NANOTECHNOLOGIE

Maak jongeren beter met nano-t

Volgens professor Dave Blank (alias Mister Nano) gaat nanotechnologie de wereld fundamenteel veranderen. Om even de juiste afmeting tot je door te laten dringen: 1 nanometer is 80.000 keer zo klein als de dikte van een haar. Nano is al overal, zoals in tandpasta en tennisrackets, alleen je ziet het niet. Heel interessant voor jeugdhulpverleners zijn de toepassingen in de gezondheidszorg.

“Het u itdagende van nanotechnologie is dat het verschillende disciplines bij elkaar brengt. Zo maak je gebruik van fysische effecten die je op atomaire schaal kunt oproepen voor nieuwe elektronische of biomedische toepassingen. Dat biedt bijvoorbeeld mogelijkheden voor het ontwikkelen van nieuwe materialen, snellere computers en betere dataverwerking. Of je kunt oppervlakten van materialen behandelen zodat ze bijvoorbeeld vuil- of waterafstotend worden.

Een ander belangrijk gebied is de nanomedicine. Denk hierbij aan portable medische meetinstrumentjes, ‘lab op een chip’, die van een fractie van een druppel bloed de samenstelling kunnen ontleden. Er wordt gewerkt aan multifunctionele nanodeeltjes, die in je lichaam naar tumoren zoeken en via nanotechnologie zou je bovendien iemands individuele DNA–structuur kunnen aflezen. Nanotechnologie zal unieke nieuwe applicaties opleveren onder meer in de gezondheidszorg, die ons leven gaan veranderen. Deze technologische ontwikkelingen kunnen ook een keerzijde hebben. Welke impact hebben nanodeeltjes en de nieuwe ontwikkelingen op je welzijn en gezondheid?“

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?

Dave Blank
MESA+

Prof. dr. ing. Blank is emeritus universiteitshoogleraar aan MESA+, het Institute for Nanotechnology aan de Universiteit Twente. Het instituut groeide onder zijn leiding uit tot een organisatie met 600 medewerkers en behoort inmiddels tot de mondiale top 5 op dit vakgebied. In die functie heeft hij het rapport Nano4society geschreven. Hij werkt ook als adviseur onderzoek aan de Saxion Hogeschool.

NANO IN JE LIJF

De toepassing van nanotechnologie in medicijnen spreekt misschien het meest tot de verbeelding, aldus Blank: “Je kunt er goedkoop en doelmatig geneesmiddelen mee testen.” Hoe dan?

1

Nanopil

“We kunnen cellen samenvoegen met nanodeeltjes en vervolgens onderzoeken wat het effect van die nanodeeltjes in een cel is. De volgende stap is: de effecten van bijvoorbeeld een nanopil in je maag waarnemen en daarmee darmkanker opsporen. Dit is geen science fiction; die pil is er al.”

2

Organ on a chip

“De volgende stap is willen weten welk effect een medicijn op je lichaam heeft. Dat kunnen we bekijken met een nieuwe soort technologie: ‘organ on a chip’. Oftewel: we kweken een stukje orgaan, bijvoorbeeld een hartspier, op een chip die je met nanotechnologie kunt testen. Een mooie en effectieve manier om te kijken hoe jouw lichaam reageert.”

NANO EN JEUGDHULP

Het is nog moeilijk voor te stellen hoe nanotechnologie jeugdhulp kan en gaat beïnvloeden. Daarom geeft Blank een voorbeeld in de vorm van een vraag die hij van een jongere kreeg.

“Een jongen vroeg me na een van mijn
presentaties: ‘Ik krijg regelmatig kortsluiting in mijn lijf, waardoor ik heel boos kan worden. Kan je met nanotechnologie mijn stemming meten? Dat bijvoorbeeld nanodeeltjes dat eerder signaleren, zodat ik mijn medicijnen kan innemen vóórdat ik boos word? Kunnen die deeltjes waarschuwen wanneer het mis gaat in mijn hoofd?’ Het zijn deze praktische vragen waar ik en mijn collega-wetenschappers niet meteen aan dachten: juist dit soort vraagstukken willen we oplossen.”

De jeugdhulp­verlener van de toekomst werkt met:

HEALING INVIRONMENTS

Zet architectuur in voor wellbeing

Live, Learn, Work & Play: wat als je leefomgeving werkt als een informele mentor? Dat is het idee achter het grootschalige woon-werkproject De Tafelberg, dat in 2021 wordt gebouwd. Doel: zelfredzaamheid en zelfstandigheid voor jongeren, minder terugval en meteen doorstromen naar de woningmarkt.
De jongerenhuisvesting van de toekomst!

“Het is geen nieuw inzicht dat de omgeving van grote invloed is op het welzijn van een persoon. Wat wel steeds vaker wordt erkend, is dat de gebouwde omgeving daar een significante rol in speelt. De hoeveelheid groen in de stad, de aanwezigheid van open ruimtes en water: er is steeds meer aandacht voor de healthy en healing environment. Als je ervan uitgaat dat gezondheid een toestand is van lichamelijk, mentaal en sociaal welzijn, dan kun je architectuur daar dus ook voor inzetten. Architecture for wellbeing vormt dan ook de inspiratie voor project De Tafelberg. Hoe mooi zou het zijn als de gebouwde omgeving jongeren kan helpen met hun dagelijkse problemen en issues?

Jongeren vinden het moeilijk om zelfstandig te wonen, ze hebben daarbij vaak hulp nodig. De Tafelberg gaat ze formeel en informeel hulp bieden in de vorm van de nieuwe samenleving van de toekomst. De basis daarvan wordt gevormd door een community (de omgeving als informele mentor), een veilige en bestendige leefomgeving (met een brede sociale infrastructuur) en een mix van doelgroepen (van studenten tot young professionals, samen met jongeren met een achtergrond in de jeugdhulp). Wonen, leren, werken en ontspannen gaan hier hand in hand.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?

Gabriela Aguirrezabal
Garage2020

Aguirrezabal is Head Design bij
Garage2020 en geen onbekende voor JONG: in JONG#08 hadden we al een interview met haar over innovatie in de jeugdhulp (lees dit interview terug op jongamstelzaan.nl).

5 WEGEN NAAR WELZIJN

Altijd fijn: mooie voorbeelden van toekomstprojecten die nú al opgezet worden of zelfs al live zijn. Aguirrezabal zette voor ons de vijf wegen naar welzijn op een rij:

1

Connectie

De Edible Bus Stop (eetbare bushalte). Wat? Een kale bushalte waar de buurtbewoners een moestuin van gemaakt hebben. Hun initiatief was zo effectief dat de hele busroute nu is omgebouwd is tot plukroute. Meer weten? theediblebusstop.org

2

Actief blijven

De Nordic Swan Ecolabel Primary School in Sundby, Denemarken. Wat? Een nieuw te bouwen school in Denemarken, waarbij de hele ruimte, door Henning Larsen Architects, is ontworpen om kinderen in beweging te krijgen en houden.

Meer weten? Kijk hier

3

Mindfulness

Maggie’s Manchester van architectenbureau Foster + Partners Wat? Door heel Engeland zijn Maggie’s Centres gevestigd: rustige omgevingen waar kankerpatiënten kunnen werken aan hun herstel. Maggie’s Manchester is vooral opvallend door de healing environment: een open, houten constructie met de uitstraling van een kas.

Meer weten? kijk hier

4

Blijf leren

Het RawMinds Ambassadors’ Panel van museum Wellcome Collection in London. Wat? Een programma met activiteiten voor en door jongeren.

Meer weten? kijk hier

5

Geef terug

100 Homes Living Lab. Wat? Een compleet nieuwe soort woonwijk in Helmond. Uniek aan dit project: met de data die de huizen samen genereren kan een betere omgeving worden gecreëerd.

Meer weten? kijk hier

De jeugdhulp­verlener van de toekomst werkt met:

MACHINE LEARNING

Het hulptraject van jongeren voorspellen

Het klinkt misschien een beetje als abracadabra: je stopt alle data die je hebt over een jongere in een computer en die voorspelt vervolgens hoe die jongere zich zal gedragen en welke behandeling het beste is. Toch is deze Machine Learning een van de vele interessante toepassingen van Data Science, ook in de jeugdhulp.

“We onderscheiden twee soorten vraagstukken: het predictievraagstuk en het effectvraagstuk. Predictie gaat over ‘hoe gaat de wereld zich aandienen en hoe kunnen we daar adequaat op reageren?’ Bij de effectvraag vragen we ons af hoe we het beloop het beste kunnen veranderen, zodat we daar de beste keuzes in kunnen maken. Machine Learning (ML) is de perfecte manier – en observationele data zijn de perfecte data – om klinisch relevante predictievraagstukken te beantwoorden.

Het gebruik van ML kan bijdragen aan een betere kwaliteit van zorg en wel in de volgende gevallen: daar waar een klinisch relevant predictieprobleem is, waarvan genoeg voorbeelden (data) voorhanden zijn en waar een duidelijke actie gekoppeld kan worden aan de voorspelling.Op basis van ML kunnen we vervolgens predicties doen. Zoals: voorspellen bij welke jongere een grote kans bestaat dat hij of zij opnieuw in een depressie raakt. Met deze informatie kunnen we evidence-based terugvalpreventie gerichter aanbieden. Of we kunnen voorspellen bij wie first-line treatment niet zal aanslaan, zodat we direct een second-line treatment kunnen overwegen. En ook: voorspellen wie een behandeling voortijdig zal afbreken.

Zorgaanbieders moeten hiervoor vaak eerst investeren in expertise. Daarnaast zullen ze de bestaande data binnen de organisatie beschikbaar moeten maken. Reken maar dat er bij veel aanbieders veel laaghangend fruit zit, met name door het feit dat er momenteel vaak nog weinig gebeurt met de data binnen de organisatie.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?

Dr. Joran Lokkerbol
Trimbos

Lokkerbol studeerde econometrie aan de Universiteit van Amsterdam en specialiseerde zich in ML en toegepaste econometrie aan Harvard en M.I.T. Hij ontwikkelde de opleiding vanuit zijn jarenlange ervaring in het uitvoeren van Data Science-projecten en het begeleiden van professionals in het data-gestuurd verbeteren van bedrijfsprocessen. Lokkenbol is als data scientist werkzaam bij Trimbos in de functie van Director Centre of Economic Evaluation & Machine Learning.

AI – ML – DL: wat is wat?

Wat was ook alweer het verschil en de samenhang tussen Artificial Intelligence, Machine Learning en Deep Learning?
We vatten het voor je samen.

AI

Artificial Intelligence

Artificial Intelligence, of kunstmatige intelligentie, is functionele intelligentie buiten het menselijk brein om. We onderscheiden sterke en beperkte AI. De eerste, ook wel brede variant genoemd, richt zich op de ontwikkeling van software die zelfstandig kan redeneren en problemen kan oplossen.

ML

Machine learning

Machine learning houdt zich bezig met de ontwikkeling van software die de eigen performance verbetert. ML leunt sterk op statistische wetenschap. In essentie is ML een onderdeel van AI en wordt het binnen het huidige denkkader gezien als de methode waarmee we AI (zelfdenkende machines) kunnen bereiken.

DL

Deep learning

Deep learning is een onderdeel van ML, gebaseerd op meerlaagse neurale netwerken. Er zijn talloze voorbeelden van DL waarbij de technologie het menselijke brein moeiteloos verslaat.