WAT MAAKTE JE VERLIEFD OP JE PARTNER?

MULTIDIMENTIONALE FAMILIETHERAPIE BIJ LVB-OUDERS

Vechtscheidingen gaan over frustraties en pijn door onvervulde verlangens en dromen. Of je nu licht verstandelijk beperkt bent of niet. Maar waar ouders met een normaal IQ meestal hun emoties kunnen overstijgen, is dit voor ouders met een licht verstandelijke beperking (LVB) een grote opgave. Lorette van der Werf, multidimensioneel familietherapeute (MDFT) en haar collega’s bij Lijn5 helpen LVB-ouders hierbij.

‘Waarom schreeuw ik eigenlijk steeds in die situatie?’ ‘Wat zegt het over mij en mijn gevoelens dat ik zo jaloers ben?’ Iemand met een normaal IQ kan zichzelf deze vragen stellen. “Maar met de nadruk op ‘kán’,” voegt Lorette toe, “want lang niet iedereen met een gewoon IQ heeft de capaciteit om op deze manier boven zichzelf uit te stijgen. Ouders met een licht verstandelijke beperking missen dit vermogen sowieso. De emoties winnen glansrijk van het verstand, met vaak grote gevolgen voor de kinderen.” Immers, wie zich niet veilig voelt in het eigen nest, zoekt een ander nest. Het gezin is voor een kind als de eigen kudde voor een dier. Wanneer die kudde niet goed voelt, zoeken pubers, en helemaal pubers in LVB-gezinnen, dan al snel een andere kudde – en dat zou zomaar eens een criminele straatkudde kunnen zijn.

Uit de knoop

Een MDFT-traject begint altijd met verbinding maken. Lorette: “Ik denk nooit ‘Oh, daar heb je weer van die LVB’ers’ of ‘Weer zo’n vechtscheiding’. Ik zie altijd twee gewonde mensen, ik zie pijn. Dat maakt het makkelijk om empathie op te brengen. Eerst horen we ieders persoonlijke verhaal aan en geven we de boodschap ‘Ik zie het gewonde dier in jou, ik kom je helpen’.

Vanuit die meerzijdige partijdigheid kan commitment en vertrouwen van de ouders ontstaan, waarna wij kunnen gaan aansturen op hun eigen verantwoordelijkheid. Wanneer iedereen zich gehoord voelt, kunnen we de ruzie uit de knoop gaan halen.”

Vertrouwen

Lorette geeft een voorbeeld: “Stel, een vrouw wordt keer op keer woest op haar ex-man omdat hij haar doet denken aan haar dominante vader. Dan vraag ik haar of zij er wel eens over heeft gedacht haar ex-partner dit te vertellen. Als zij antwoordt ‘Nee, want hij luistert toch niet’, dan zeg ik ‘Vertrouw je mij? Ik beloof dat hij aan tafel komt’. Pas als mensen hun eigen onvervulde behoeften en die van hun partner begrijpen, kunnen ze minder verwijtend worden over gedrag. En besluiten de ander niet meer zo kapot te willen zien. En stel dat die ex-man vervolgens toch begint te schreeuwen aan tafel over dat rotwijf dat altijd wat te zeiken heeft, dan doe ik een interventie. Dan zeg ik ‘Deze discussie stop ik. Dit is hoe jullie altijd doen en op deze manier blijft het resultaat ook altijd hetzelfde’. En ik zeg bijvoorbeeld tegen de man ‘Weet je nog waarom je verliefd op haar werd?’ Zo creëer je mildheid, plant je een zaadje. ‘Misschien komen jullie nooit meer bij elkaar maar ieder van jullie groeit op zijn eigen manier verder. En onthoud wat jullie samen hebben: prachtige kinderen.’

Een magneet als voorbeeld

Behalve van dit omdenken, maken Lorette en haar collega’s veel gebruik van visuele middelen. Juist omdat LVB-ouders zoveel moeite hebben met het omzetten van woorden in begrip en gedrag. “Stel dat er een hechtingsstoornis aan de basis ligt van de jaloezie of woede van een vrouw iedere keer dat haar partner naar de kroeg gaat. Dan laat ik twee magneten zien en leg uit wat er gebeurt: ‘Iedere keer dat hij vertrekt, voel jij het magnetisch veld even niet meer en raak je in paniek of woede omdat het je herinnert aan hoe je verlaten bent in je jeugd.’ Ik laat ze ook wel eens een hart tekenen dat we in het midden leggen of we gebruiken foto’s van de kinderen of poppetjes die de kinderen representeren, zodat ik de ouders iedere keer terug kan leiden naar hetgeen hen verbindt in liefde.”

Reptielenbrein

“Iedere keer dat de emoties de overhand nemen, waardoor de ouders feitelijk in het primaire reptielenbrein belanden – iets dat ouders met een hoger IQ evengoed overkomt – leid ik ze via die visuele middelen terug naar waar het over gaat: het hart, de kern van het gezin, de liefde voor de kinderen”, vervolgt Lorette. “Ook al zijn de ouders gescheiden, en zijn er praktische problemen niet die meteen opgelost zijn, die kern, die bron van het gezinsgevoel, willen we weer heel maken, zodat de kinderen niet verdwaald raken. We gebruiken de taal van liefde en verbinding. En dat die taal blijvend effectief is, is niet alleen wetenschappelijk gefundeerd, maar kun je eigenlijk voor iedereen toepassen, ongeacht het IQ of de soort relatie.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


Lorette van der Werf
MDFT-therapeut bij Lijn5

Lorette is MDFT-(familie)therapeut en ambulant gezinsbehandelaar bij Lijn5 LVB- & Jeugdzorg.

Wat is LVB

Licht verstandelijk beperkte mensen 

  • hebben een IQ van gemiddeld tussen de 50-70 
  • kunnen informatie moeilijk omzetten naar gedrag 
  • hebben een beperkt oplossingsvermogen 
  • kunnen moeilijk hun eigen gedrag reflecteren en zich verplaatsen in het gedrag van de ander 
  • worden lang niet altijd gezien in hun beperkt begripsniveau waardoor ze overvraagd worden 
  • scheiden niet vaker dan andere ouders 
  • blijven door wederzijdse afhankelijkheid vaak juist langer bij elkaar 
  • kunnen ook normaal begaafde kinderen krijgen, een andere grote problematiek

Wat is MDFT

MDFT staat voor MultiDimensionele FamilieTherapie. Deze therapie wordt veelal ingezet bij jongeren die vastlopen en dreigen te ontsporen. MDFT besteedt aandacht aan de belangrijkste gebieden (domeinen) in het leven van de jongere: de jongere zelf, de ouders en het gezin, en in de wereld buiten het gezin: vrienden, school, werk en vrijetijdsbesteding. Gewerkt wordt met het principe van meervoudige partijdigheid: therapeutische alliantie met de jongere; idem met de ouders; idem met systemen buiten het gezin. MDFT is een hulpprogramma dat in alle leefdomeinen van de jeugdige(n) en het gezin plaatsvindt, gecombineerd met intensieve (kortdurende) therapie in het familiesysteem van 6 tot maximaal 9 maanden.

Tekst:Manja Gruson
Illustratie: Shutterstock