DIRECT BESCHIKBAAR

SPECIALISTISCHE HULP IN HET SPECIAAL ONDERWIJS

Jeugdhulp direct beschikbaar op school, zonder administratieve rondslomp. Dat is het idee achter het project Specialistische Jeugdhulp in Speciaal Onderwijs (SJSO), dat sinds dit schooljaar op vijftig scholen in Amsterdam loopt. Een projectleider, een gedragswetenschapper en een jeugdmaatschappelijk werker maken na het eerste halfjaar de balans op.

1. De gedragswetenschapper

Francisca Schouten zit in het zorgteam van Orion College Amstel, een school voor speciaal voortgezet onderwijs (cluster 4): “Voor ons is het heel belangrijk geweest dat we als zorgteam zelf mochten aangeven met welke jeugdhulpinstanties we graag wilden werken. Dat werd niet van bovenaf opgelegd. Er waren al verschillende organisaties werkzaam in school, zij kenden onze doelgroep en onze werkwijze. Hierdoor konden we vlot van start.”

Vertrouwen
“We realiseerden ons wel dat zo’n project in het begin vooral veel investering vraagt en nog weinig oplevert. Ik merk vooral sinds de jaarwisseling dat docenten en leerlingen de hulpverleners echt weten te vinden”, vervolgt Schouten. Veel ouders accepteren de hulpverlening nu ook beter. Schouten: “Onze leerlingen hebben vaak al een heel hulpverleningstraject achter de rug, dat maakt veel ouders sceptisch. Dan scheelt het dat ze de school al kennen en vertrouwen. Bovendien: veel jongeren die na schooltijd naar ambulante jeugdhulp moeten, gaan gewoon niet. Dat we de hulp onder schooltijd aanbieden, is dus een groot voordeel. Als school willen we graag dat de hulpverlening gericht is op het voorkomen van schooluitval van onze leerlingen. Dat betekent dat we graag willen dat de hulpverlener helpt bij de problemen die op school spelen. Maar waar nodig ook bij problemen in de thuissituatie, als die de leerling belemmeren in zijn of haar ontwikkeling. Bovendien: ouders en kinderen zijn vooral gemotiveerd vanuit hun eigen hulpvraag. Als je daar niet in meegaat, ben je ze kwijt.”

Mag ik een gesprek?
Schouten merkt dat de leerlingen blij zijn met de hulp op school. “Natuurlijk zijn er altijd een paar die het liefst alle hulp vermijden, maar het aantal leerlingen dat uit zichzelf zegt: ‘Mag ik even een gesprek?’ is opvallend groot. Voor mij en mijn collega’s is vooral de snelheid van werken een groot voordeel. Je loopt meteen even bij elkaar naar binnen om te zeggen: ‘Dit en dit is er vandaag gebeurd, wil je daar straks even aandacht aan besteden bij deze leerling?’ Ik denk dat dat misschien wel de grootste winst is.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


Francisca Schouten
Gedragswetenschapper

Francisca Schouten is als gedrags­wetenschapper lid van het zorgteam van Stichting Orion. Stichting Orion biedt openbaar speciaal onderwijs op negen locaties in Amsterdam.

2. De jeugdmaatschappelijk werker

Denise Mantel is vanuit Spirit als jeugdmaatschappelijk werker bij het project betrokken. Zij ziet dat zowel school als hulpverleners ondanks hun verschillende uitgangspunten hun best doen elkaar te begrijpen. “We hebben in het team veel aandacht besteed aan mogelijke cultuurverschillen. We spreken continu uit wat onze verwachtingen zijn. Zo leer je elkaar begrijpen en kom je samen tot de juiste werkwijze.”

Contact met de ouders
Veel ouders lijken de hulpverlening nu beter te accepteren, maar nog lang niet allemaal. “Sommige ouders leggen hun vragen nu echt gemakkelijker bij school neer. Maar er zijn ook ouders die school en thuis als twee aparte werelden blijven zien. Daar verandert een project als SJSO helaas weinig aan”, zegt ze. Mantel houdt zich, op een school voor primair speciaal onderwijs, vooral bezig met de begeleiding van ouders in het contact met school. “Een concreet voorbeeld waarbij ik betrokken ben geweest: er werd een jongetje geschorst omdat hij met zijn gedrag zichzelf en zijn klasgenoten in gevaar bracht. De school wil natuurlijk het beste voor zo’n jongen, maar er was niemand die tijd had om echt goed te kijken hoe het verder moest. Dus heb ik dat opgepakt. Ik heb zijn moeder verteld hoe ze hem beter kan voorbereiden op een schooldag. Als hij bij school uit de bus stapt, vang ik hem op. Ik zit er vaak bij in de klas en kan hem helpen als het toch misgaat. Het gaat nu een stuk beter.”

Vertaalslag
Het is voor Mantel soms wel wennen om altijd de vertaalslag te maken naar de wensen van de school. “Bij dit project is het doel altijd dat het met het kind op school goed gaat. Maar soms kom ik bij een gezin dat eigenlijk meer hulp nodig heeft. Ik kaart dit dan aan binnen het zorgteam, zodat we samen naar de beste aanpak kunnen zoeken.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


Denise Mantel
Jeugdmaatschappelijk werker

Denise Mantel werkt bij Spirit als jeugdmaatschappelijk werker speciaal onderwijs, gezinsbegeleider en ggz-agoog.

3. De projectleider

Carole Smal is namens de gemeente Amsterdam projectleider van SJSO. Ze vertelt: “Het idee van SJSO is dat we kinderen en jongeren eerder hulp kunnen bieden, zonder administratieve rompslomp, zonder verwijzing en zonder wachtlijst. Waar scholen en hulpverleners doorgaans erg vanuit hun eigen vakgebied opereren, trekken ze nu samen op en zijn er vaste gezichten op school. Jeugdhulp is daarbij ondersteunend aan de doelen die op school zijn vastgesteld.”

Andere taal
Na een paar proeftrajecten is het project dit schooljaar officieel van start gegaan. Smal: “Je merkt dat het voor alle partijen wennen is, want onderwijs en jeugdhulp spreken nu eenmaal een andere taal. Maar alle betrokkenen doen hun best zich in elkaar te verplaatsen.” Landelijk is er veel interesse voor het project. Smal: “Eigenlijk is iedereen enthousiast. Maar de kosten zijn wel een aandachtspunt. We zien dat er nu nog te veel beschikkingen worden aangemaakt, voor extra hulp naast SJSO. Dat aantal moet echt omlaag, willen we de kosten beheersbaar houden. Toch kun je daar nu nog niet alles over zeggen, want het project loopt net een aantal maanden. Als het goed is, is er op termijn minder dure zorg nodig. Daarnaast hopen we op minder thuiszitters, minder verzuim en meer jongeren die met een diploma van school komen.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


Carole Smal
Project leider

Carole Smal houdt zich bij de gemeente Amsterdam bezig met Integraal Jeugdbeleid. Ze is projectleider van SJSO.

SJSO in het kort

  • Ruim 60 procent van de kinderen op het speciaal onderwijs krijgt specialistische jeugdhulp.
  • Dankzij het project SJSO is specialistische jeugdhulp nu direct beschikbaar voor ongeveer 6.000 leerlingen op vijftig scholen.
  • Dit zijn scholen voor speciaal basisonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs (cluster 3 en 4), praktijkonderwijs, tussenvoorzieningen en bovenschoolse voorzieningen.

Tekst:
Frieda Zieleman
Illustratie: Shutterstock