HOE HUISARTSEN EN JEUGDTEAMS ELKAAR VERSTERKEN

Huisartsen zijn belangrijke verwijzers in de jeugdwet. Het is aan gemeenten om de samenwerking met huisartsen in hun gemeente vorm te geven. Hierin speelt het lokale jeugdteam vaak een belangrijke rol. Zo hebben de jeugdteams van de gemeenten Zaanstad, Amstelveen en Aalsmeer flink geïnvesteerd in het contact met huisartsen.

Janna’s moeder komt bij de huisarts. Ze maakt zich zorgen over haar dochter. Janna is verslaafd aan cocaïne, heeft ondergewicht, last van paniekaanvallen en ze spijbelt van school. Moeder zit in een vechtscheiding en kan de opvoeding niet aan. Omdat er meerdere problemen spelen, is een brede expertise nodig. De huisarts meldt het gezin aan bij het lokale jeugdteam, dat met het gezin een perspectiefplan maakt. Een organisatie voor verslavingszorg wordt aangewezen als hoofdaannemer. Omdat er een wachttijd is, besluit het jeugdteam om enkele weken overbruggingszorg te bieden samen met de huisarts. De huisarts controleert wekelijks Janna’s gewicht, een gezinscoach uit het jeugdteam begeleidt het gezin en onderhoudt contact met school. Ze informeren elkaar over de voortgang.

Nieuwe werkwijze

Onlangs is in veertien gemeenten het nieuwe SPIC-systeem ingevoerd rond jeugdhulp. De casus hierboven laat zien hoe huisarts en jeugdteam hierin kunnen samenwerken. In de nieuwe werkwijze wordt uitgegaan van segmenten en profielen. Segment A staat voor vrij toegankelijke zorg, segment B staat voor enkelvoudige hulpvragen die één hulporganisatie kan oplossen en segment C staat voor complexere hulpvragen waarbij meerdere expertises nodig zijn. Anna Wendt, adviseur Onderwijs en Jeugd van de gemeente Zaanstad: “Voor een huisarts is het belangrijk om te weten dat je patiënten in segment C het best kunt doorverwijzen naar het lokale jeugdteam. Het jeugdteam kijkt zo breed als nodig is. Niet alleen naar het kind, maar ook naar wat de ouders nodig hebben.”

Wat verandert er?

Vanaf 2018 is voor cliënten uit segment C altijd een perspectiefplan nodig. Het gezin maakt dit plan zelf, geholpen door het lokale team. Karine Emons, jeugdhulpverlener voor de gemeenten Amstelveen en Aalsmeer: “Een perspectiefplan helpt het gezin om goed na te denken over de resultaten die het wil bereiken op alle leefgebieden. De huisarts kan dit plan ook zelf invullen met het gezin, maar dat kost veel tijd. De meeste huisartsen zullen dit liever overlaten aan het lokale jeugdteam, waar veel deskundigheid bij elkaar zit, zoals gz-psychologen, orthopedagogen, gezinstherapeuten en jeugd- en opvoedbegeleiders. Het jeugdteam heeft de regie over de casus. Er wordt een hoofdaannemer aangewezen die de benodigde hulp inzet en die wordt afgerekend op het eindresultaat.”

Voordelen voor huisartsen

“De nieuwe werkwijze zal niet meteen vlekkeloos verlopen”, zegt Anna Wendt. “Het is voor iedereen even wennen, ook voor het jeugdteam zelf. Sommige huisartsen vrezen meer bureaucratie, maar als het systeem eenmaal goed werkt, zal het juist een verlichting betekenen voor de huisarts. Een gemiddelde huisarts doet jaarlijks maar tien verwijzingen naar hoog-specialistische jeugdhulp. Het is dan bijna ondoenlijk om specifiek op de hoogte te blijven van de snelle veranderingen in het zorglandschap. Er komen iedere dag wel nieuwe aanbieders bij. Als jeugdteam probeer je het de huisarts zo gemakkelijk mogelijk te maken. Een huisarts moet erop kunnen vertrouwen dat je alles doet om zijn patiënt goed te helpen. Zorg dus dat je goed bereikbaar bent en altijd een goede terugkoppeling kunt geven.” Karine Emons vult aan: “Veel huisartsen die wij spraken, vinden het fijn om te kunnen sparren met het lokale jeugdteam. In zo’n team zitten hoogopgeleide professionals, die dagelijks bezig zijn met de problematiek. Ze kennen alle aanbieders op hun duimpje. Door de deskundigheid van het jeugdteam te combineren met de medische expertise van de huisarts, krijgt een gezin echt hulp op maat.”

Drie voorbeeldgemeenten

In de gemeenten Zaanstad, Amstelveen en Aalsmeer is afgelopen jaar veel geïnvesteerd in de samenwerking met de huisartsen. De lokale jeugdteams hebben vrijwel alle huisartsen persoonlijk bezocht. Ook werden huisartsen geïnformeerd
via de nieuwsbrief van de huisartsencoöperatie en kregen ze een folder uitgereikt. In Amstelveen en Aalsmeer wordt momenteel een e-learningtraject ontwikkeld om huisartsen te laten oefenen met de nieuwe werkwijze. Enkele huisartsen zijn hierbij betrokken via een werkgroep, zodat de e-learning goed aansluit bij hun behoefte.

Waardevol waren ook de voorlichtingsbijeenkomsten die de drie gemeenten in het najaar voor huisartsen organiseerden. De opkomst was goed: ruim de helft van de huisartsenpraktijken was vertegenwoordigd. Karine Emons: “Tijdens de ledenvergadering hebben we een presentatie gegeven over de nieuwe werkwijze en vragen beantwoord die al waren voorbereid met een aantal huisartsen.” Anna Wendt: “We hebben goed geluisterd naar wat huisartsen belangrijk vinden. In het begin van de sessie merkten we bij sommigen nog wat weerstand tegen de plannen, maar door de casussen die we presenteerden werden ze steeds enthousiaster. De meeste huisartsen zien de samenwerking inmiddels als een winst. Door samen te werken, wordt hun patiënt beter geholpen.”

Tekst: Margriet Heebing
Illustratie: Marjan de Haan