Big Parents are watching you

 

Hoe begeleiden we onze kinderen qua social media-gebruik? Een vraag die erg onder ouders leeft, zo bleek uit twee bijeenkomsten van het Oudercafé van Spirit en de Bascule uit Amsterdam. Een expert en een ervaringsdeskundige geven tekst en uitleg.

Instagram, Snapchat, Habbo Hotel, TikTok en World of Warcraft. Het is slechts een kleine greep uit de enorme hoeveelheid games en sociale netwerken die tegenwoordig voorhanden is. En waar menig kind zich uren mee kan vermaken. “Voor veel (pleeg)vaders en moeders is dit een hot item”, stelt Annemiek Voor in ’t Holt, een van de initiatiefnemers van het Oudercafé. “Social media zijn immers overal. En de verhalen van loverboys, grooming en online pesterijen kennen we allemaal. Hoe kunnen we daar als ouders van een kwetsbare groep kinderen mee om gaan?”

Grenzen aangeven
Arne Popma is afdelingshoofd en hoogleraar Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het Amsterdam UMC, locatie VUmc. Popma is ook verbonden aan de Bascule én gespreksleider bij het Oudercafé. Zijn opinie? “Social media draait in feite om iets heel essentieels. Namelijk: goed voor jezelf zorgen en je grenzen aangeven. Daarin is zeker een rol voor ouders weggelegd. We moeten daarbij voor ogen houden dat de online wereld niet louter ‘gevaarlijk terrein’ is. We kunnen het niet overal de schuld van geven. Op het schoolplein heb je ook negatieve invloeden, net als dat je er evengoed positieve vriendschappen kunt opdoen. Datzelfde geldt voor social media en games. Wat het alleen voor ouders vaak meer ‘eng’ maakt, is dat je er minder toezicht op hebt. Want digitale hang-outs zie je niet. Juist daarom vergt het wat aandacht en zorg.”

Blijf nieuwsgierig
Grote vraag daarbij: hoe doet een ouder dat? Volgens Popma draait alles om het nieuwsgierig blijven naar de belevingswereld van een kind. “Zowel qua kennis als houding”, zegt hij. “Ga bijvoorbeeld eens samen een potje gamen. Zo doe je als ouder meer kennis en inzicht op. Bovendien laat je zo zien geïnteresseerd te zijn in de leefwereld van het kind.”

Verder benadrukt de hoogleraar het belang van een goede communicatie en vertrouwensband. “Vaak wordt gedacht ‘als er écht iets aan de hand is, dan trekt mijn kind wel aan de bel’. Maar dat vereist een vertrouwensband. En juist dát kan een heikel punt zijn – zeker als je zoon of dochter (psychische) problemen heeft. Het is dan ook essentieel dat het online gedrag een vanzelfsprekend gespreksonderwerp wordt. Dus dat ouders niet alleen vragen: hoe was het op school vandaag? Maar óók: ‘Heb je nog wat leuks gezien op Instagram of Facebook?’ Op die manier ontstaat er meer openheid en vertrouwen.”

Sociale contacten dankzij Tinder
Wat ouders zich volgens Popma vooral moeten realiseren, is dat de online-wereld naast risico’s ook kansen biedt. “Het sociaal leven van jongeren is de proeftuin van hun ontwikkeling. En hun leven speelt zich nu eenmaal voor een groot deel online af. Social media kunnen zeker een goede oefen-omgeving zijn voor relaties en vriendschappen.”

Voor in ’t Holt kan daar vanuit eigen ervaring over meepraten. “Mijn dochter was cliënt bij de Bascule en kon voor een langere periode niet naar school. Ze miste daardoor een groot deel van haar sociale leven. Dankzij Tinder, whatsapp en Instagram kon zij toch nog haar vriendschappen onderhouden. En dat niet alleen. Dankzij die socials deed ze ook leuke nieuwe contacten op. Zo mocht ze naar aanleiding van een ‘superlike’ op Tinder model staan tijdens een afstudeeropdracht van een studente van de kunstacademie. Vond ze helemaal geweldig! Dus ja, social media kan ook enorm veel betekenen – juist voor zo’n kwetsbare groep!”

Het belang van regels
Social media kán dus veel opleveren, maar daarbij is het essentieel dat ouders restricties stellen. Voor in ’t Holt: “Mijn dochter en ik keken altijd samen naar het MTV-programma ‘Catfish’, dat draait om de wereld van catfishing. Oftewel: mensen die aan de hand van sociale netwerken een valse identiteit creëren, om zo tot neppe (online) relaties te komen. Door dat programma had mijn dochter geleerd op welke punten je een social media-profiel moest checken. Dus als zij wilde afspreken met een Tinder-match, vond ik dat prima. Ze had door het programma immers leren herkennen welk profiel betrouwbaar was en wat niet. Daarbij hadden we de deal gemaakt dat ik haar altijd naar een afspraakje bracht, zodat ik hem of haar kon ontmoeten. Ook zag ik erop toe dat ze op een veilige plek afspraken, en kwam ik haar altijd weer ophalen.”

Ook Popma beaamt het belang van regels. “Superleuk en heel goed als een kind in een whatsapp-groep zit met bijvoorbeeld andere autistische jongeren, die elkaar allerlei tips geven om hun leven aangenamer te maken. Maar is het nodig om elke tien minuten een appje te sturen? Of kan het ook een paar keer per dag? Alles draait het om het schetsen van een kader. Als dat goed zit, beperken ouders de mogelijke risico’s, terwijl ze hun kinderen tegelijkertijd ook van de vele mogelijkheden van social media laten profiteren.”

WIE ZIJN ER HIER AAN HET WOORD?


Arne Popma
Amsterdam UMC, locatie VUmc

Popma is sinds 2013 afdelingshoofd en hoogleraar Kinder- en Jeugdpsychiatrie van het Amsterdam UMC, locatie VUmc en verbonden aan de Bascule in Amsterdam. Ook is hij voorzitter van de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en gespreksleider bij het Oudercafé.

Annemiek Voor in ’t Holt
De Kerngroep

Voor in ‘t Holt is sinds januari 2019 voorzitter van De Kerngroep, de voormalige Centrale Cliëntenraad van de Bascule, die nu fuseert met Spirit. Ze is een van de initiatiefnemers van het Oudercafé. Daarnaast werkt zij al veertig jaar in het Amsterdamse speciaal onderwijs als leerkracht/logopedist, de laatste jaren als ambulant begeleider Cluster-2.

 

Ja praat!
Voor iedereen die als hulpverlener, ouder, leraar of coach in gesprek met jongeren wil gaan over social media is het kaartspel MediJa Praat een handig hulpmiddel. Want net zoals in het dagelijks leven doen kinderen ook online positieve én negatieve ervaringen op. Het is belangrijk om over deze online gebeurtenissen te praten. Want juist als het normaal is om hierover te praten zullen zij eerder hun negatieve ervaringen delen en niet wachten tot hun ouders er zelf achter komen of tot de situatie uit de hand is gelopen. Daarnaast is het heel leuk om van kinderen te horen wat zij doen. Iedereen kan MediJA Praat op zijn eigen manier gebruiken en invullen. Om je op weg te helpen zijn een paar spelvormen in de handleiding opgenomen, net als tips om door te vragen op de antwoorden die kinderen geven.

De set bestaat uit 54 kaartjes met stimulerende vragen over (sociale) media, een blokkeerkaart en een blanco kaartje. Geschikt voor kinderen vanaf 10 jaar. Uitgeverij Pica, € 14,95 (o.a. bij bol.com).

HANDIGE WEBSITE?
Op de website gameninfo van het Trimbos-instituut staat veel informatie voor ouders en hulpverleners. Zoals over de risico’s van gamen en hoe je grenzen kunt stellen. Ook kan het eigen gamegedrag getest worden.

HET OUDERCAFÉ
De Bascule en Spirit organiseren regelmatig een Oudercafé. Dit is een informele plek waar (pleeg)ouders elkaar kunnen ontmoeten en ervaringen kunnen delen. Bij elke bijeenkomst staat een bepaald thema centraal. Zo werden er onlangs twee avonden gehouden over gameverslaving en social media-gebruik. Meer informatie over aankomende bijeenkomsten? Mail dan naar oudercafe@debascule.com


Tekst: Lisette Jongerius