Zo doen wij het

Veiligheidsprojecten in de regio

1. Van cameratoezicht tot toegangspasjes

Twaalf jaar geleden was er een groot veiligheidsincident bij Spirit dat het leven eiste van een medewerker. Sindsdien neemt de instelling veiligheid zo serieus dat ze een speciale veiligheidsfunctionaris hebben aangesteld. “Beveiligen is proactief denken en problemen van te voren inschatten zodat je het risico op escalatie kunt minimaliseren.”

“Honderd procent veiligheid kun je nooit garanderen. Daarom is het belangrijk te praten over hoeveel risico je als organisatie accepteert en dat je er vervolgens alles aan doet om die risico’s zo veel mogelijk te vermijden. Als veiligheidsfunctionaris binnen Spirit ben ik verantwoordelijk voor alles wat met veiligheid te maken heeft. Dat varieert van cameratoezicht en toegangspasjes, tot het beoordelen of er aangifte moet worden gedaan na een incident.”

Ieders veiligheid voorop
“Hulpverleners zijn tot op het bot gemotiveerd op jongeren te helpen, maar het is mijn verantwoordelijkheid om ieders veiligheid te waarborgen. De jongeren die bij ons komen, zijn niet altijd lieverdjes. Zo hebben we jongeren die op de Top600-lijst staan. Als iemand niet loskomt van zijn criminele netwerk of nog een ‘rekening’ open heeft staan, dan beslis ik, samen met de directie, of het verantwoord is om hem of haar onder bepaalde voorwaarden en met eventuele maatregelen aan te nemen. Dat kan bijvoorbeeld gaan over in welke locatie we hem of haar plaatsen en welke controle we uitoefenen.”

Veel nieuwe regels een maatregelen
“Het is geen toeval dat Spirit zo op veiligheid hamert. Twaalf jaar geleden is er een incident geweest waarbij een medewerker is overleden. Toen realiseerde Spirit dat ze hun eigen veiligheid beter moesten organiseren en ze iemand nodig hadden die op dezelfde manier denkt en praat als politie en justitie en óók de hulpverlening snapt. Daar is deze functie uit voortgekomen. Ik doe het nu drie jaar. In mijn tweede jaar steeg het incidentenpercentage met 81 procent. Sindsdien heb ik veel nieuwe regels en maatregelen ingevoerd. In het begin kwam er veel weerstand vanuit de medewerkers. Cameratoezicht vonden ze bijvoorbeeld een te grote inbreuk op hun privacy.”

Risico’s minimaliseren
“Inmiddels heeft mijn functie zich bewezen: het aantal incidenten is sterk gedaald. Beveiligen is proactief denken en problemen van tevoren inschatten zodat je het risico op escalatie kunt minimaliseren. Bij Spirit kunnen we incidenten nooit helemaal uitbannen. Maar veiligheid staat inmiddels hoog op de agenda. Ik denk iedere dag na over hoe we de werkomgeving nog veiliger kunnen maken.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


René Huisman
Spirit

Huisman is sinds drie jaar veiligheids­functionaris bij Spirit. In 1980 begon hij zijn carrière bij de politie in Amsterdam. Na twaalf jaar ‘op straat’, stapte hij over naar de persoonsbeveiliging van de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging. Hij heeft ook een eigen bedrijf gehad binnen deze branche.

2. Training in zelfvertrouwen

Veiligheid waarborg je samen, daar geloven ze in bij de Bascule. Daarom biedt de instelling aan alle nieuwe medewerkers een speciale agressietraining aan. Daarbij staat niet alleen het gedrag van de ander in centraal: “Het is belangrijk om je bewust te zijn van je eigen houding en welke invloed dit heeft op anderen.”

“Als je zelfverzekerd bent, straal je een bepaalde rust uit en die rust slaat over het algemeen over op degene waarmee je in gesprek bent. Dit geldt ook in de hulpverlening. Als de rust die je uitstraalt overslaat op de jongeren, kunnen grote incidenten eventueel worden vermeden. Die kennis en dat zelfvertrouwen proberen we tijdens de training op te bouwen. Natuurlijk kun je incidenten nooit helemaal voorkomen. Daarom is het belangrijk dat medewerkers hierop leren reageren en biedt de Bascule nieuwe medewerkers een driedaagse agressietraining aan. Vervolgens komen ze ieder jaar een halve dag terug om hun kennis op te frissen.”

Zowel theorie als praktijk
“Tijdens de training focussen we op zowel de theorie als de praktijk. We praten bijvoorbeeld over wat agressie is, wat geweld is en wat de grens van het toelaatbare is. We hebben het over wat iedere cursist onder geweld verstaat en waar zijn of haar grenzen liggen. Deze basis is belangrijk. Het is cruciaal om te weten waar ieders grens ligt, want je moet te allen tijde voorkomen dat deze grenzen worden overschreden.”

Humor en zelfbewustzijn
“Daarnaast leggen we uit hoe je een situatie kunt de-escaleren. Dat kan bijvoorbeeld door middel van humor, maar ook door naar je eigen houding te kijken: maak je jezelf groot of juist niet? Welke toon sla je aan? En welke woorden gebruik je? Het is belangrijk om je bewust te zijn van je eigen houding en welke invloed die heeft op anderen. Hiervoor gebruiken we acteurs die reageren op het gedrag van de cursisten. Zo leren ze te anticiperen in allerlei verschillende situaties.”

Digitale agressie op socials
“We bieden deze training al geruime tijd aan, maar hij is door de jaren heen wel veranderd. We praten vaak met medewerkers en nemen hun ervaringen mee in onze training. Zo besteden we tegenwoordig ook aandacht aan sociale media en hoe je omgaat met digitale agressie. Mijn collega en ik krijgen achteraf altijd positieve reacties. Na drie dagen zien we hoe iedere cursist verbaal sterker is geworden, meer zelfvertrouwen heeft en weet dat hij of zij het aankan, mocht het een keer misgaan. En het helpt dat ze weten dat ze er niet alleen voor staan. Want veiligheid waarborg je samen.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


Afra Bushoff
de Bascule

Bushoff werkt al zestien jaar voor de Bascule en geeft ruim acht jaar de agressietrainingen. Onlangs is de samenwerking met collega-trainers van Spirit gestart. Ze heeft SPH gestudeerd.

3. Bewustwording, samenwerking en een regionale app

De vicieuze cirkel van geweld en de overdracht van generatie op generatie doorbreken. Dat zijn enkele doelen van het meerjarenprogramma ‘Geweld hoort nergens thuis’. Gemeenten worden hierbij gevraagd een sluitende aanpak op te stellen tegen huiselijk geweld. Hoe gaat de regio Zaanstreek-Waterland daarmee om?

“Huiselijk geweld is een zeer complexe issue. Dat heb je niet in enkele jaren opgelost. Toch doen we ons uiterste best om de signalen eerder en beter in beeld krijgen. En het geweld te stoppen en herhaling te voorkomen. Dat vraagt om bewustwording, een omslag in hoe we denken. Ook vereist het een goede samenwerking tussen de verschillende partijen die zich met dit onderwerp bezighouden. Met het project Geweld hoort nergens thuis zijn we hiermee aan de slag aangegaan. Je kunt ons zien als een paraplu, waar allerlei lokale projecten en initiatieven onder vallen.”

Bewustwording is essentieel
“Waar wij ons binnen Geweld hoort nergens thuis vooral op richten, is bewustwording. Van zowel inwoners als professionals. Door gesprekken met ervaringsdeskundigen weten we dat er onder slachtoffers veel angst en schaamte heerst. Daardoor durven zij huiselijk geweld vaak niet te melden of bespreekbaar te maken. Ook geven ze aan dat ze zich lang niet bewust waren dat er sprake was van huiselijk geweld. Geweldssituaties kunnen door die handelingsverlegenheid jarenlang doorgaan. Hoe eerder we als professionals signaleren, ingrijpen en ondersteuning bieden, hoe korter het geweld duurt. En de veiligheidsrisico’s kunnen worden beperkt.”

Handige lokale app en voorlichting
“Door extra aandacht en trainingen kunnen geweldsituaties sneller bespreekbaar worden gemaakt. Zo geven de ervaringsdeskundigen van ‘Open de Voordeur’ kosteloos voorlichting. Daarnaast boeken we goede eerste resultaten met de pilot Hulpapp.nl. Via deze smartphone-app kun je als inwoner of hulpverlener zien welke mogelijkheden er in de regio zijn als je te maken hebt met huiselijk geweld. Bijvoorbeeld waar in de buurt je een training over weerbaarheid kunt volgen. Of hoe je een ervaringsdeskundige kunt bereiken. Hiermee stimuleren we zelfregie, een belangrijke voorwaarde om uit een geweldssituatie te komen.”

Waarborgen van veiligheid
“Wat we doen om ernstig huiselijk geweld structureel aan te pakken? Met onze partners Veilig Thuis en het Zorg & Veiligheidshuis zetten we in op een betere samenwerking tussen de betrokken zorg- en veiligheidspartners. Zo wordt er binnen de jeugd- en wijkteams meer gefocust op het waarborgen van veiligheid. Dat klinkt logisch, maar zorgprofessionals handelen vanuit hun expertise natuurlijk in de basis vooral vanuit zorg en niet zo zeer vanuit veiligheid. Dat vereist begrip voor elkaars verantwoordelijkheden. Evenals de wil om gezamenlijk de geweldsituatie te stoppen en een structurele oplossing te bieden. Verder werken momenteel Veilig Thuis, de gemeenten en de lokale teams aan een verbeterde afhandeling en prioritering van de geweldsmeldingen. Zo dragen we er samen zorg voor dat de wachtlijsten korter worden. We zijn er nog niet, maar we zetten er met z’n allen de schouders onder om huiselijk geweld te stoppen.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


Riet van Loon
Geweld hoort nergens thuis

Van Loon is al bijna twaalf jaar actief als (zelfstandig) projectleider voor de overheid. Sinds maart 2019 is zij regionaal projectleider van Geweld hoort nergens thuis van Zaanstreek-Waterland. Daarvoor werkte zij onder meer als projectleider ‘Personen met Verward Gedrag’ en ‘Aanpak Woonoverlast’ bij verschillende gemeenten.

MEER WETEN?
Heb je vragen over Geweld hoort nergens thuis? Neem dan contact op met Riet van Loon via r.loon@zaanstad.nl of
06-46275575.
Wil je op de hoogte blijven van de aanpak van huiselijk geweld in de regio Zaanstreek-Waterland? Meld je dan aan voor de speciale nieuwsbrief door te mailen naar regioaanpakhuiselijkgeweld@zaanstad.nl

4. Verder kijken dan het ‘bekende’ blauwe oog

Huiselijk geweld is het grootste geweldsprobleem in Nederland. Het vrijwilligersproject ‘Open de Voordeur’ in Zaanstreek-Waterland wil het bewustzijn van dit onderwerp voor alle doelgroepen vergroten. Dit doen zij onder meer met presentaties aan overheids-, zorg-, en onderwijsinstellingen. Ook bedrijven, sportverenigingen en buurthuizen worden meegenomen.

“Huiselijk geweld is een containerbegrip, het is veel breder dan je denkt. Officiële cijfers laten zien dat jaarlijks 200.000 volwassen en 119.000 kinderen in Nederland ermee te maken hebben. Maar bedenk dat gemiddeld pas na zo’n 45 incidenten daadwerkelijk hulp wordt gezocht. Oftewel: die cijfers zijn slechts het topje van de ijsberg. Dat komt onder meer omdat zowel professionals als burgers niet goed weten wat huiselijk geweld exact inhoudt. Het blauwe oog is bij iedereen bekend, maar huiselijk geweld kent vele varianten. Een ouder die elk weekend langs de zijlijn zijn zoon of dochter staat uit te foeteren, met als een gevolg een kind dat huilend het veld afloopt… Realiseer je je dat je daarmee iemand óók iets aandoet?”

Kijk eerst naar jezelf
“Binnen Open de Voordeur hebben we onszelf de vraag gesteld: moet je het hebben over slachtoffers en cijfers? Of juist meer over de gevolgen van huiselijk geweld voor iedereen? We maken dan ook in principe geen onderscheid tussen daders en slachtoffers. Of tussen buurtbewoners, familie en zorgprofessionals. Het gaat ons erom bewustzijn te creëren over huiselijk geweld. Wat is het? En wat betekent het voor jou? Hoe zit jij er thuis bij? Bij dit onderwerp wordt vaak naar anderen gekeken, dan wel met het vingertje gewezen. Maar wij vinden: kijk eerst naar jezelf, wie of wat je ook bent. Wees je bewust van wat onder gewelddadig gedrag valt.”

Boodschap binnen laten komen
“Met dit project willen we middenin de samenleving staan. Daarom geven we voorlichtingen aan ziekenhuizen, wijkteams en vrijwilligersorganisaties. Maar ook aan scholen en buurthuizen. Tijdens onze presentaties maken we gebruik van storytelling. Dat maakt dit project zeker uniek. Door die methode in te zetten, kun je mensen echt laten luisteren en komt de boodschap daadwerkelijk binnen. Waardoor men meer gaat nadenken over zichzelf en hun situatie. Daarnaast zijn we met Open de Voordeur erg actief op social media. Ook kun je ons anoniem bellen bij vragen. Dat die bellijn anoniem is, is een bewuste keuze. Het gaat ons er immers niet om een officiële melding te maken, maar om het bewustzijn rondom huiselijk geweld te vergroten. Wat niet wegneemt dat we eventueel kunnen doorverwijzen naar een geschikte hulpinstantie.”

Winst te behalen
“Momenteel proberen we ook bij bedrijven binnen te komen om presentaties te geven. Zo’n tien tot vijftien procent van het ziekteverzuim heeft namelijk direct te maken met huiselijk geweld. Daar valt voor werkgevers – en voor ons – zeker nog winst te behalen. Niet dat we het in eerste plaats voor het bedrijf doen. We komen vooral voor de mensen in de zaal, voor die ene werknemer. Om hem of haar aan het denken te zetten. Al met al kan ik zeggen dat we een heel mooie koers varen. Ook al zijn we nog altijd volop in ontwikkeling.”

WIE IS ER HIER AAN HET WOORD?


Rob van der Hout
Open de Voordeur

Van der Hout is sinds 2018 werkzaam als coördinator van Open de Voordeur namens GGD Zaanstreek-Waterland. Daarvoor werkte hij enige tijd bij Veilig Thuis en als medewerker bureaudienst crisisteam/coördinator Gesloten Jeugdzorg in Amsterdam. Ook heeft Rob tien jaar als gezinsvoogd in de regio gewerkt.

MEER WETEN?
Kijk voor meer informatie op www.opendevoordeur.nl. Of volg de organisatie op Instagram: @open_de_voordeur