Samen werken aan de beste jeugdzorg

‘HET GEZIN STAAT ER NIET ALLEEN VOOR’

“Perspectiefplan, hoofdaannemer, zorgprofiel: over een paar weken is dit voor elke jeugdhulpverlener gesneden koek. Wat verandert er precies met de vernieuwingen in de jeugdhulp? “Ik verwacht creatieve oplossingen en slimmere zorg.”

Na lang overleggen is het zover: vanaf 1 januari 2018 werken de jeugdhulpverleners in de regio Amstel & Zaan met zorgprofielen en perspectiefplannen. “Een grote verandering die het werk eenvoudiger moet maken maar om te beginnen best ingewikkeld is”, erkent Joost van Ravesteyn, projectleider Implementatie Specialistische Jeugdhulp in de gemeente Zaanstad. “Een van de belangrijkste veranderingen is dat er vanaf 1 januari wordt gewerkt met een hoofdaannemer en onderaannemers. De hoofdaannemer is primair verantwoordelijk en moet samenwerken met de onderaannemers. Voorheen had elke hulpverlener een eigen relatie met de gemeente. Nu moeten de hulpverleners het onderling met elkaar afstemmen en dat is een hele omslag.”

Mogelijkheid om te groeien

Maar de nieuwe opzet biedt ook kansen, zegt Joost. “Nu werken we nog met vaste budgetten per zorgaanbieder en als het op is, is het op. Dat plafond gaat eruit. Het geld volgt het gezin: als er meer verwijzingen zijn, komt er meer geld bij. Dat creëert flexibiliteit en geeft zorgaanbieders met een passend aanbod de mogelijkheid te groeien. Zeker in het begin zal het administratief ingewikkeld zijn, met onderlinge afspraken over prijzen en voorwaarden. Daarin proberen we organisaties te helpen door basiscontracten op te stellen.” Samenwerken leidt tot creatieve oplossingen, verwacht Joost. “De hoofdaannemer moet partijen benaderen om samen een zorgtraject aan te bieden. Dat leidt tot nieuwe processen om slimmere zorg te bieden en dat is precies wat we willen.” Om verbetering in de zorg nog meer te stimuleren zal op termijn, als het systeem een beetje in de vingers zit, worden gemeten hoe de klanten de verleende zorg ervaren. “Zo ontstaat een beeld welke organisatie en welk traject in welke situaties het beste werkt. Met die resultaten kunnen we de zorg verbeteren.”

In huis regelen

Samenwerken kan lastig zijn, zeker als organisaties gewend zijn alles zelf te regelen. Toch denkt Joost dat het in de praktijk weinig problemen zal opleveren. “Veel zorgaanbieders hebben een breed aanbod en kunnen veel in huis regelen. Een kleine groep cliënten, vaak met een intensieve en gecompliceerde zorgvraag, heeft wel een samengesteld aanbod nodig en dat vereist samenwerking met andere partijen. Als het goed is, merkt het gezin daar niets van. Het is net als in een ziekenhuis, waar je van de ene specialist naar de andere gaat. Elke specialist doet een stukje zorg, maar als patiënt merk je niet dat je met verschillende maatschappen van doen hebt. Dat werkt prima.” De meest zichtbare verandering zal het perspectiefplan zijn, verwacht Joost. “Daarin mogen gezinnen zelf opschrijven wat er speelt, waar ze hulp bij nodig hebben en wat ze zelf kunnen. In sommige gemeenten is dat al bekend, maar voor andere nieuw.” Het perspectiefplan moet helpen een zo compleet mogelijk beeld te vormen van de gezinssituatie en de hulp die nodig is. “In de huidige situatie kan een huisarts een kind doorverwijzen voor één specifiek probleem. Dat traject wordt opgepakt, maar misschien spelen er wel meer zaken die niet worden gemeld en dus worden overgeslagen. Met een perspectiefplan wordt dat allemaal meegenomen.” Daarnaast krijgt het gezin meer keuzevrijheid. “Via de website ikzoekjeugdhulp.nl kunnen ouders, vaak met hulp van een verwijzer zoals een lokaal team of medisch verwijzer, uitzoeken welke zorgaanbieder het best bij hen past.”

Wennen aan terminologie

Zaanstad, de gemeente waar Joost zelf werkt, is sinds begin dit jaar intensief betrokken bij de invoering van het nieuwe systeem. “De laatste maanden hebben we met zeven zorgaanbieders geoefend met het perspectiefplan, de trajecten, hoofd- en onderaannemerschap alsof het al 1 januari was. We hebben gekeken wat wel en niet werkte en wat moest worden aangescherpt. In de eerste fase was het vooral wennen aan de terminologie in de profielen. Ook het definiëren van de resultaten was even lastig, omdat je die zo wilt formuleren dat gezinnen zich erin herkennen.” De trainingen leidden al tot aanpassingen. “Zo is afgesproken dat we in bepaalde gevallen vooraf contact leggen met een zorgaanbieder voordat we een cliënt doorverwijzen, om te voorkomen dat je met een cliënt gaat pingpongen. Ook hebben we afspraken gemaakt over termijnen waarop iemand hulp ontvangt. Tempo is belangrijk, maar je moet wel de tijd hebben om alles goed uit te zoeken. En we zoeken contact met de huisartsen. Dat zijn belangrijke verwijzers en zij kennen de gezinnen goed. Lokale teams en huisartsen kunnen elkaar ondersteunen om de juiste verwijzing op te stellen.” Nog even en dan gaan hulpverleners daadwerkelijk met het nieuwe systeem aan de slag. Joost ziet dat met vertrouwen tegemoet. “Het zal tijd kosten om met name de administratie goed draaiend te krijgen, maar ook na januari kan het systeem nog worden aangepast. Mijn ideaalbeeld is dat gezinnen hun keuzevrijheid gaan benutten, dat ze merken dat hun vraag centraal staat en dat er iemand met hen meedenkt. En dat zorgaanbieders met passende, creatieve oplossingen komen en de ruimte krijgen om goede zorg te bieden. Aan de achterkant hoop ik dat het makkelijker wordt om tot afspraken en vergoedingen te komen. En al staan er nog 101 praktische bezwaren tussen nu en het ideaal, het is de moeite waard om ervoor te werken.”

WIE IS HIER AAN HET WOORD?

Joost van Ravesteyn

Joost van Ravesteyn
Interim-manager

Joost van Ravesteyn werkt graag in en voor de publieke sector. Want “niet iedereen krijgt dezelfde kansen”. Als interim-manager en organisatieadviseur werkt hij met veel enthousiasme aan opdrachten rondom jeugdhulp en zorg. Op dit moment is hij door de gemeente Zaandam aangetrokken als projectleider Implementatie Specialistische Jeugdhulp.

(Tekst: Liesbet Mallekoote)